منطقه شنگن یا شینگن یکی از بزرگترین پروژههای همکاری مرزی در تاریخ اروپا است. این منطقه بر پایه پیمانی شکل گرفت که در سال ۱۳۶۴ شمسی در شهر کوچک شنگن در کشور لوکزامبورگ امضا شد. هدف اصلی این پیمان حذف کنترلهای مرزی بین کشورهای شنگن و ایجاد امکان سفر آزاد بدون نیاز به گذرنامه در مرزهای داخلی بود. امروزه منطقه شینگن یکی از پرترددترین فضاهای سفر در جهان است و هر ساله میلیونها نفر بدون هیچگونه بازرسی مرزی از یک کشور به کشور دیگر حرکت میکنند.
برای مسافری که قصد دریافت ویزای شنگن را دارد درک ساختار این منطقه اهمیت بالایی دارد. وقتی شما ویزای کوتاهمدت شنگن را دریافت میکنید در واقع اجازه ورود به تمام کشورهای عضو این منطقه را دارید. این به آن معناست که با یک ویزای واحد میتوانید به ۲۹ کشور مختلف سفر کنید بدون آنکه در هر مرز داخلی بازرسی جداگانهای انجام شود. البته این آزادی حرکت یک قاعده مهم دارد و آن رعایت سقف ۹۰ روز اقامت در هر بازه ۱۸۰ روزه است.
نکته مهمی که بسیاری از متقاضیان ویزا باید به آن توجه داشته باشند این است که شنگن با اتحادیه اروپا یکسان نیست. اگرچه این دو ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اما عضویت یک کشور در اتحادیه اروپا لزوماً به معنای عضویت آن در شنگن نیست و برعکس. شناخت این تفاوت برای متقاضیان ویزا اهمیت دارد، زیرا میتواند در انتخاب درست کشور مقصد و سفارت مربوطه مؤثر باشد.
لیست کشورهای عضو شنگن
در حال حاضر منطقه شنگن شامل ۲۹ کشور است. از این تعداد ۲۵ کشور عضو اتحادیه اروپا هستند و چهار کشور دیگر عضو اتحادیه اروپا نیستند، اما از طریق توافق نامههای دوجانبه به کشورهای شنگن پیوستهاند. شناخت دقیق این دو گروه برای متقاضیان ویزا اهمیت دارد زیرا قوانین کلی یکسان است اما جزئیات اجرایی ممکن است تفاوتهایی داشته باشد.
جدول کامل ۲۹ کشور منطقه شنگن
| نام کشور | عضو اتحادیه اروپا | سال پیوستن به شنگن |
| آلمان 🇩🇪 | بله | ۱۹۹۵ |
| اتریش 🇦🇹 | بله | ۱۹۹۵ |
| اسپانیا 🇪🇸 | بله | ۱۹۹۵ |
| استونی 🇪🇪 | بله | ۲۰۰۷ |
| اسلواکی 🇸🇰 | بله | ۲۰۰۷ |
| اسلوونی 🇸🇮 | بله | ۲۰۰۷ |
| ایتالیا 🇮🇹 | بله | ۱۹۹۷ |
| ایسلند 🇮🇸 | خیر | ۲۰۰۱ |
| بلژیک 🇧🇪 | بله | ۱۹۹۵ |
| بلغارستان 🇧🇬 | بله | ۲۰۲۴ |
| پرتغال 🇵🇹 | بله | ۱۹۹۵ |
| جمهوری چک 🇨🇿 | بله | ۲۰۰۷ |
| دانمارک 🇩🇰 | بله | ۲۰۰۱ |
| رومانی 🇷🇴 | بله | ۲۰۲۴ |
| سوئد 🇸🇪 | بله | ۲۰۰۱ |
| سوئیس 🇨🇭 | خیر | ۲۰۰۸ |
| فرانسه 🇫🇷 | بله | ۱۹۹۵ |
| فنلاند 🇫🇮 | بله | ۲۰۰۱ |
| کرواسی 🇭🇷 | بله | ۲۰۲۳ |
| لتونی 🇱🇻 | بله | ۲۰۰۷ |
| لیختناشتاین 🇱🇮 | خیر | ۲۰۱۱ |
| لیتوانی 🇱🇹 | بله | ۲۰۰۷ |
| لوکزامبورگ 🇱🇺 | بله | ۱۹۹۵ |
| لهستان 🇵🇱 | بله | ۲۰۰۷ |
| مالت 🇲🇹 | بله | ۲۰۰۷ |
| مجارستان 🇭🇺 | بله | ۲۰۰۷ |
| نروژ 🇳🇴 | خیر | ۲۰۰۱ |
| هلند 🇳🇱 | بله | ۱۹۹۵ |
| یونان 🇬🇷 | بله | ۲۰۰۰ |
کشورهای شنگن خارج از اتحادیه اروپا 🏰
چهار کشور ایسلند و نروژ و سوئیس و لیختناشتاین عضو اتحادیه اروپا نیستند اما از طریق توافقنامههای دوجانبه به منطقه شنگن پیوستهاند. این کشورها قوانین مرزی و ویزای مشترک شنگن را اجرا میکنند و ویزای صادر شده توسط سفارت هر یک از آنها در تمام منطقه شنگن اعتبار دارد.
برای متقاضیان ویزای شنگن این نکته اهمیت دارد که در صورت دریافت ویزا از سفارت سوئیس یا نروژ، امکان سفر به آلمان، فرانسه، ایتالیا و سایر کشورهای حوزه شنگن را نیز خواهید داشت. البته قانون مقصد اصلی همچنان پابرجاست و باید برای دریافت ویزا به کشوری درخواست دهید که مقصد اصلی سفر شماست.
کشورهای عضو اتحادیه اروپا که عضو شنگن نیستند
در سمت مقابل چند کشور وجود دارند که عضو اتحادیه اروپا هستند اما هنوز بهطور کامل در لیست کشورهای شینگن حضور ندارند. ایرلند با استفاده از یک بند استثنایی از پیمان شنگن خارج مانده و سیاست مرزی مستقل خود را حفظ کرده است. قبرس نیز با وجود عضویت در اتحادیه اروپا هنوز مقررات شنگن را بهطور کامل اجرا نکرده هرچند در مسیر پیوستن قرار دارد.
این استثناها برای متقاضیان ویزا اهمیت عملی دارد. اگر مقصد سفر شما ایرلند است ویزای شنگن برای ورود به این کشور کافی نیست و باید ویزای جداگانه ایرلند را دریافت کنید.
تفاوت اتحادیه اروپا و کشورهای عضو شنگن چیست؟
اتحادیه اروپا و کشورهای اتحادیه شنگن یکسان نیستند. برخی کشورهای اتحادیه اروپا عضو شنگن نیستند و برخی کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا در شنگن حضور دارند. در جدول زیر تفاوت این دو را مقایسه میکنیم.
مقایسه اتحادیه اروپا و کشورهای حوزه شینگن
| معیار مقایسه | کشورهای شنگن | اتحادیه اروپا |
| ماهیت | پیمان مرزی و ویزایی | ٰسازمان سیاسی و اقتصادی |
| تعداد اعضا | ۲۹ کشور | ۲۷ کشور |
| هدف اصلی | حذف مرزهای داخلی و سفر آزاد | بازار واحد و یکپارچگی اقتصادی |
| ویزای مشترک | سیستم ویزای واحد شنگن | سیاست ویزای مشترک برای کشورهای ثالث |
| کنترل مرزی داخلی | حذف کامل کنترل مرزی | لزوماً حذف نیست |
| پول مشترک | ربطی به شنگن ندارد | یورو در ۲۰ کشور عضو |
| اعضای غیر متقابل | ایسلند و نروژ و سوئیس و لیختناشتاین عضو اتحادیه نیستند | ایرلند و قبرس عضو شنگن نیستند |
وضعیت عضویت کشورها در شنگن و اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا یک باشگاه سیاسی و اقتصادی است و شنگن یک توافق مرزی و ویزایی است. شما میتوانید عضو یکی باشید بدون آنکه عضو دیگری باشید. نروژ و سوئیس و ایسلند و لیختناشتاین نمونههای بارز کشورهایی هستند که در شنگن حضور دارند اما عضو اتحادیه اروپا نیستند.
ایرلند نمونه کشوری است که در اتحادیه اروپا هست اما در شنگن نیست. این تفاوت برای متقاضی ویزا یک پیام عملی مهم دارد. ویزای شنگن شما را به کشورهای عضو اتحادیه اروپا که در شنگن نیستند وارد نمیکند و برعکس عضویت در اتحادیه اروپا بهتنهایی به معنای حذف مرزها نیست. بنابراین هنگام برنامهریزی سفر حتماً بررسی کنید که کشور مقصد شما عضو شنگن هست یا خیر.
| وضعیت | اثر عملی برای متقاضی ویزا | کشورها |
| عضو اتحادیه اروپا و شنگن | ویزای شنگن معتبر است | ۲۵ کشور شامل آلمان و فرانسه و ایتالیا و هلند و اسپانیا و… |
| عضو شنگن ولی غیر عضو اتحادیه اروپا | ویزای شنگن معتبر است | ایسلند و نروژ و سوئیس و لیختناشتاین |
| عضو اتحادیه اروپا ولی غیر عضو شنگن | ویزای شنگن کافی نیست و ویزای جداگانه لازم است | ایرلند و قبرس |
نکات مهم انتخاب مقصد و سفارت
یکی از مهمترین مراحل در برنامه ریزی سفر به کشورهای شنگن، انتخاب کشور مقصد اصلی و در نتیجه سفارت یا کنسولگری مناسب برای ثبت درخواست ویزاست. این انتخاب نمیتواند صرفاً بر اساس سلیقه یا راحتتر بودن روند درخواست انجام شود و باید با برنامه واقعی سفر شما مطابقت داشته باشد.
ویزای شنگن را از کدام کشور باید بگیریم؟
قانون کلی این است که درخواست ویزای شنگن باید از سفارت یا کنسولگری کشور مقصد اصلی ارائه شود، یعنی کشوری که قرار است بیشترین مدت اقامت خود را در آن داشته باشید.
برای مثال، اگر برنامه سفر شما شامل ۵ روز اقامت در فرانسه، ۳ روز در آلمان و ۲ روز در ایتالیا باشد، فرانسه مقصد اصلی شما محسوب میشود و باید درخواست ویزای خود را از طریق مرجع مربوط به فرانسه ثبت کنید.
اگر مدت اقامت شما در چند کشور دقیقاً برابر باشد، معمولاً باید از کشوری درخواست کنید که اولین ورود شما به منطقه شنگن از آن انجام میشود. بنابراین، صرفاً انتخاب سفارتی که وقت گرفتن از آن آسانتر است، بدون توجه به برنامه واقعی سفر، تصمیم درستی نیست. اطلاعات ارائهشده در فرم درخواست، رزروهای سفر و مدارک شما باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
آیا انتخاب کشور مقصد روی پرونده ویزا تأثیر دارد؟
انتخاب مقصد فقط تعیینکننده سفارت نیست، بلکه میتواند بر مدارکی که برای اثبات توانایی مالی و هدف سفر ارائه میکنید نیز تاثیر بگذارد. برای مثال، کشورهای مختلف ممکن است مبالغ مرجع متفاوتی برای هزینههای روزانه مسافر در نظر بگیرند. بنابراین مقدار تمکن مالی مورد نیاز میتواند با توجه به مقصد و مدت اقامت متفاوت باشد. از طرف دیگر، روند بررسی پرونده و نحوه ارائه مدارک ممکن است در سفارتها و مراکز درخواست مختلف، تفاوتهای اجرایی داشته باشد. با این حال، این موضوع به این معنا نیست که یک کشور مشخص همیشه ویزای شنگن را راحتتر صادر میکند یا انتخاب یک سفارت خاص شانس دریافت ویزا را تضمین میکند.
مهمترین اصل، واقعی و منطقی بودن برنامه سفر و هماهنگی آن با مدارک پرونده است.
قانون ۹۰ روز در ۱۸۰ روز چیست؟
یکی از مهمترین قوانین اقامت در منطقه شنگن، قانون ۹۰ روز در یک بازه ۱۸۰ روزه است. بر اساس این قانون، دارنده ویزای کوتاهمدت شنگن میتواند حداکثر ۹۰ روز در هر بازه ۱۸۰ روزه در کشورهای منطقه شنگن اقامت داشته باشد. این ۱۸۰ روز یک بازه ثابت تقویمی نیست و بهصورت شناور محاسبه میشود.
نکته مهم این است که روزهای اقامت در تمام کشورهای شنگن در اروپا با هم محاسبه میشوند.
برای مثال، اگر ۳۰ روز در فرانسه اقامت داشته باشید و بعد برای ۲۰ روز به آلمان بروید، مجموع اقامت شما ۵۰ روز محسوب میشود. ورود به یک کشور شنگن جدید باعث شروع یک شمارش جدید نمیشود. همچنین خروج از یک کشور شنگن و ورود دوباره به کشور دیگر، شمارش روزهای اقامت را صفر نمیکند. بنابراین اگر در طول سال چند سفر کوتاه به کشورهای اروپایی دارید، باید مجموع روزهای اقامت خود را در بازههای ۱۸۰ روزه بررسی کنید تا از سقف مجاز ۹۰ روز فراتر نروید.
سوالات متداول
کدام کشورها عضو شنگن هستند؟
در حال حاضر ۲۹ کشور عضو منطقه شنگن هستند. این کشورها شامل ۲۵ عضو اتحادیه اروپا و چهار کشور ایسلند و نروژ و سوئیس و لیختناشتاین هستند. این لیست ممکن است در آینده تغییر کند بنابراین همیشه پیش از برنامهریزی سفر آخرین وضعیت را از منابع رسمی بررسی کنید.
آیا همه کشورهای اتحادیه اروپا عضو شنگن هستند؟
خیر. ایرلند با استفاده از بند استثنایی از شنگن خارج مانده است. قبرس نیز هنوز بهطور کامل نپیوسته است. در مقابل چهار کشور غیر عضو اتحادیه اروپا یعنی ایسلند و نروژ و سوئیس و لیختناشتاین عضو شنگن هستند.
با ویزای شنگن به کدام کشورها میتوان سفر کرد؟
با ویزای کوتاهمدت شنگن میتوانید به تمام ۲۹ کشور عضو شنگن سفر کنید. اما این ویزا برای ورود به ایرلند یا سایر کشورهای غیر عضو شنگن معتبر نیست. همچنین ویزای شنگن اجازه اقامت بلند مدت یا کار نمیدهد.
انتخاب کشور مقصد چه اثری بر درخواست ویزا دارد؟
کشور مقصد اصلی تعیینکننده سفارتی است که باید درخواست خود را به آن ارائه دهید. همچنین الزامات مالی و رویه بررسی مدارک ممکن است بین سفارتهای مختلف تفاوتهایی داشته باشد. انتخاب اشتباه کشور مقصد میتواند منجر به رد درخواست ویزا شود.
جمعبندی
منطقه شنگن با ۲۹ کشور عضو، بزرگترین فضای سفر آزاد بدون کنترل مرزی داخلی در جهان است. شناخت درست ساختار این منطقه و تفاوت آن با اتحادیه اروپا، اولین قدم برای برنامهریزی سفر و درخواست ویزاست. کشورهای شنگن کدامند؟ نروژ، سوئیس، ایسلند و لیختناشتاین نمونههای مهمی هستند که نشان میدهند شنگن و اتحادیه اروپا یکسان نیستند.
برای متقاضیان ویزای شنگن سه نکته کلیدی اهمیت دارد: نخست، کشور مقصد اصلی خود را بهدرستی شناسایی کنید و از سفارت همان کشور درخواست دهید. دوم، قانون اقامت ۹۰ روز در ۱۸۰ روز را جدی بگیرید و پیش از سفر مدت اقامت خود را محاسبه کنید. سوم، همیشه اطلاعات مربوط به قوانین و لیست کشورهای شنگن را از منابع رسمی اتحادیه اروپا و سفارتخانهها بررسی کنید، زیرا مقررات و وضعیت عضویت کشورها ممکن است تغییر کند.
برای انتخاب مقصد و سفارت مناسب در پرونده شنگن از مشاوره تخصصی اور ویزا استفاده کنید. تیم اور ویزا با تجربه در پروندههای مختلف شنگن میتواند شما را در انتخاب مسیر مناسب و آمادهسازی پرونده همراهی کند.