شنگن یا شینگن نام یک کشور نیست؛ نام منطقه‌ای در اروپا است که کشورهای عضو آن برای رفت‌وآمد و کنترل مرزها مقررات مشترکی دارند. برای مثال، مسافری که ویزای معتبر و شرایط لازم را دارد، می‌تواند در یک سفر از فرانسه به آلمان و سپس ایتالیا برود، بدون اینکه برای هر کشور ویزای کوتاه‌مدت جداگانه بگیرد.
بااین‌حال، شنگن با اتحادیه اروپا یکسان نیست و اروپایی بودن یک کشور هم به معنی عضویت آن در شنگن نیست. شناخت این تفاوت برای انتخاب مقصد، درخواست ویزا و برنامه‌ریزی مسیر سفر اهمیت دارد.
شنگن چیست و منطقه شنگن کجاست؟
کشورهای حوزه شنگن در بخش‌های مختلف اروپا، از شمال این قاره تا سواحل مدیترانه، قرار دارند. نام این منطقه از روستای شنگن در لوکزامبورگ گرفته شده است؛ جایی که توافق اولیه در سال ۱۹۸۵ امضا شد.
هدف این همکاری، آسان‌تر کردن رفت‌وآمد با برداشتن کنترل معمول در مرزهای داخلی و هماهنگی در کنترل مرزهای خارجی بود. بنابراین، ورود از یک کشور خارج از شنگن با جابه‌جایی میان دو کشور عضو، وضعیت یکسانی ندارد.
برای مسافران ایرانی، حذف کنترل معمول مرزی به معنی بی‌نیازی از گذرنامه یا مجوز ورود نیست. برای دریافت ویزای شنگن باید شرایط متناسب با هدف سفر را داشته باشید و پس از ورود نیز محدودیت‌های ویزا و اقامت خود را رعایت کنید.
کشورهای شنگن کدامند؟ فهرست کامل ۲۹ کشور
در سال ۲۰۲۶، منطقه شنگن شامل ۲۹ کشور است. از این تعداد، ۲۵ کشور عضو اتحادیه اروپا هستند و چهار کشور در این اتحادیه عضویت ندارند. فهرست کشورهای شنگن در جدول زیر آمده است.
| نام کشور | عضو اتحادیه اروپا | سال پیوستن به شنگن |
| آلمان 🇩🇪 | بله | ۱۹۹۵ |
| اتریش 🇦🇹 | بله | ۱۹۹۵ |
| اسپانیا 🇪🇸 | بله | ۱۹۹۵ |
| استونی 🇪🇪 | بله | ۲۰۰۷ |
| اسلواکی 🇸🇰 | بله | ۲۰۰۷ |
| اسلوونی 🇸🇮 | بله | ۲۰۰۷ |
| ایتالیا 🇮🇹 | بله | ۱۹۹۷ |
| ایسلند 🇮🇸 | خیر | ۲۰۰۱ |
| بلژیک 🇧🇪 | بله | ۱۹۹۵ |
| بلغارستان 🇧🇬 | بله | ۲۰۲۴ |
| پرتغال 🇵🇹 | بله | ۱۹۹۵ |
| جمهوری چک 🇨🇿 | بله | ۲۰۰۷ |
| دانمارک 🇩🇰 | بله | ۲۰۰۱ |
| رومانی 🇷🇴 | بله | ۲۰۲۴ |
| سوئد 🇸🇪 | بله | ۲۰۰۱ |
| سوئیس 🇨🇭 | خیر | ۲۰۰۸ |
| فرانسه 🇫🇷 | بله | ۱۹۹۵ |
| فنلاند 🇫🇮 | بله | ۲۰۰۱ |
| کرواسی 🇭🇷 | بله | ۲۰۲۳ |
| لتونی 🇱🇻 | بله | ۲۰۰۷ |
| لیختن‌اشتاین 🇱🇮 | خیر | ۲۰۱۱ |
| لیتوانی 🇱🇹 | بله | ۲۰۰۷ |
| لوکزامبورگ 🇱🇺 | بله | ۱۹۹۵ |
| لهستان 🇵🇱 | بله | ۲۰۰۷ |
| مالت 🇲🇹 | بله | ۲۰۰۷ |
| مجارستان 🇭🇺 | بله | ۲۰۰۷ |
| نروژ 🇳🇴 | خیر | ۲۰۰۱ |
| هلند 🇳🇱 | بله | ۱۹۹۵ |
| یونان 🇬🇷 | بله | ۲۰۰۰ |
آخرین تغییرات فهرست کشورهای شنگن
رومانی و بلغارستان جدیدترین کشورهایی هستند که عضویت آن‌ها در منطقه شنگن کامل شده است. کنترل مرزهای داخلی هوایی و دریایی این دو کشور از ۳۱ مارس ۲۰۲۴ برداشته شد و حذف کنترل مرزهای داخلی زمینی نیز از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ اجرا شد.
بنابراین، فهرست‌هایی که هنوز تعداد کشورهای شنگن را ۲۶ یا ۲۷ کشور اعلام می‌کنند، وضعیت فعلی منطقه را نشان نمی‌دهند.
نقشه کشورهای شینگن به فارسی
نقشه کشورهای شنگن کمک می‌کند موقعیت اعضا و مسیر احتمالی سفر خود را بهتر بشناسید. برای مثال، سوئیس و نروژ عضو شنگن هستند، درحالی‌که بریتانیا و ایرلند در این منطقه قرار ندارند.
در نقشه، بهتر است کشورهای عضو شنگن و اتحادیه اروپا از چهار عضو شنگن خارج از این اتحادیه با رنگ متفاوت مشخص شوند تا تفاوت این دو مجموعه روشن باشد.
تفاوت شنگن و اتحادیه اروپا چیست؟
اتحادیه اروپا یک اتحادیه سیاسی و اقتصادی است؛ شنگن به همکاری مرزی و تسهیل رفت‌وآمد مربوط می‌شود. عضویت در یکی، لزوماً به معنی عضویت در دیگری نیست.
برای مثال، سوئیس عضو شنگن است اما در اتحادیه اروپا عضویت ندارد. در مقابل، ایرلند عضو اتحادیه اروپا است ولی عضو شنگن نیست.
| معیار مقایسه | منطقه شنگن | اتحادیه اروپا |
|---|---|---|
| تعداد اعضا | ۲۹ کشور | ۲۷ کشور |
| موضوع اصلی | رفت‌وآمد و همکاری مرزی | همکاری سیاسی، اقتصادی و حقوقی |
| کنترل گذرنامه در مرزهای داخلی | معمولاً برداشته شده؛ با امکان کنترل موقت | عضویت به‌تنهایی باعث حذف کنترل مرزی نمی‌شود |
| اعضای شنگن خارج از اتحادیه اروپا | ایسلند، نروژ، سوئیس و لیختن‌اشتاین | این چهار کشور عضو اتحادیه نیستند |
| اعضای اتحادیه اروپا خارج از محدوده فعلی شنگن | ایرلند و قبرس در فهرست ۲۹ کشور قرار ندارند | هر دو عضو اتحادیه اروپا هستند |
| واحد پول | عضویت در شنگن به معنی استفاده از یورو نیست | همه اعضای اتحادیه اروپا از یورو استفاده نمی‌کنند |
کشورهای شنگن خارج از اتحادیه اروپا
چهار کشور ایسلند، نروژ، سوئیس و لیختن‌اشتاین عضو شنگن هستند، اما عضو اتحادیه اروپا نیستند.
برای سفر کوتاه‌مدت به این کشورها، ملاک اصلی نوع و اعتبار ویزا و شرایط ورود شماست. برای مثال، ویزای یکنواخت شنگن صادرشده از فرانسه، در صورت رعایت محدودیت‌های آن، امکان سفر به سوئیس را نیز فراهم می‌کند.
وضعیت ایرلند و قبرس در شنگن
ایرلند عضو شنگن نیست و سیاست ویزا و کنترل مرزی مستقل خود را دارد. قبرس نیز هنوز در فهرست ۲۹ کشور منطقه شنگن قرار ندارد و کنترل مرزهای داخلی آن برداشته نشده است.
بااین‌حال، مقررات ورود این دو کشور یکسان نیست. قبرس برای دارندگان برخی مدارک، از جمله ویزای معتبر دو یا چندبارورود شنگن نوع C، معافیت‌هایی از دریافت ویزای ملی در نظر گرفته است. این پذیرش به معنی عضویت قبرس در شنگن نیست و شرایط دقیق آن باید پیش از سفر بررسی شود.
کدام کشورهای اروپایی عضو شنگن نیستند؟
همه کشورهای اروپا عضو شنگن نیستند. علاوه بر ایرلند و وضعیت متفاوت قبرس، کشورهایی مانند بریتانیا، ترکیه، صربستان، آلبانی و مونته‌نگرو نیز در فهرست ۲۹ کشور عضو قرار ندارند.
برای سفر به این مقصدها باید مقررات ورود همان کشور را بررسی کنید. برخی کشورهای غیرعضو ممکن است تحت شرایطی ویزای معتبر شنگن را بپذیرند، اما این موضوع یک قاعده مشترک برای تمام کشورهای اروپایی نیست.
همچنین قلمروهای فرادریایی برخی اعضا، مانند بعضی مناطق فرانسه و هلند خارج از اروپا، لزوماً در محدوده شنگن قرار ندارند؛ اعتبار ویزا برای چنین مقصدهایی باید جداگانه بررسی شود.
با ویزای شنگن به کدام کشورها می‌توان سفر کرد؟
با ویزای یکنواخت و معتبر شنگن می‌توان در چارچوب شرایط آن به کشورهای عضو سفر کرد. اما پیش از تنظیم مسیر، این چهار مورد را بررسی کنید:
- محدوده اعتبار: ویزای دارای اعتبار محدود سرزمینی فقط برای کشورها یا محدوده مشخص‌شده معتبر است.
- تاریخ اعتبار: ورود و اقامت باید در بازه مجاز ویزا انجام شود.
- مدت اقامت مجاز: تعداد روزهای مجاز ممکن است کمتر از ۹۰ روز باشد.
- تعداد ورود: یک‌بارورود، دوبارورود یا چندبارورود بودن ویزا بر امکان بازگشت پس از خروج از منطقه اثر دارد.
برای مثال، سفر از فرانسه به آلمان خروج از منطقه شنگن محسوب نمی‌شود؛ اما رفتن از فرانسه به بریتانیا به معنی خروج از شنگن است. در این حالت، برای بازگشت باید اعتبار و تعداد ورود باقی‌مانده ویزای خود را بررسی کنید.
هدف سفر نیز باید با پرونده هماهنگ باشد. ویزای توریستی شینگن برای سفر گردشگری و ویزای تجاری شینگن برای فعالیت‌هایی مانند شرکت در جلسه یا نمایشگاه بررسی می‌شود؛ سفر تجاری کوتاه‌مدت به معنی داشتن مجوز استخدام در مقصد نیست.
همچنین ویزای ترانزیت فرودگاهی اجازه خروج از محدوده بین‌المللی فرودگاه را نمی‌دهد. پیش از سفر، تفاوت انواع ویزای شینگن و کاربرد ویزای صادرشده را بررسی کنید.
ویزای شنگن را از کدام کشور باید بگیریم؟
درخواست ویزا باید به مرجع کشور مقصد اصلی ارائه شود. مقصد اصلی با توجه به هدف سفر یا مدت اقامت تعیین می‌شود؛ بنابراین همیشه اولین کشور ورود، مرجع درخواست نیست.
در سفر گردشگری چندمقصدی با هدف مشابه، این ترتیب را در نظر بگیرید:
- اگر فقط به یک کشور می‌روید، از همان کشور درخواست دهید.
- اگر چند مقصد دارید، معمولاً کشوری که بیشترین مدت اقامت را در آن دارید، مرجع درخواست است.
- اگر مدت اقامت برابر باشد و مقصد اصلی دیگری بر اساس هدف سفر مشخص نباشد، کشور اولین ورود ملاک قرار می‌گیرد.
| برنامه سفر گردشگری | کشور مناسب برای درخواست |
|---|---|
| ۵ روز فرانسه، ۳ روز آلمان و ۲ روز ایتالیا | فرانسه؛ بیشترین مدت اقامت |
| ۴ روز ایتالیا و ۴ روز فرانسه، با اولین ورود به ایتالیا | ایتالیا؛ اقامت برابر و اولین ورود |
| فقط ۷ روز آلمان | آلمان؛ تنها مقصد سفر |
اگر هدف اصلی سفر، مثلاً شرکت در یک رویداد مشخص باشد، همان هدف نیز در تعیین کشور مسئول بررسی درخواست اهمیت دارد؛ صرف مقایسه تعداد شب‌های اقامت کافی نیست.
اولین ورود الزاماً نباید از کشور صادرکننده ویزا باشد. بااین‌حال، مسیر سفر باید واقعی، قابل توضیح و با اطلاعات پرونده هماهنگ باشد.
پس از تعیین مرجع درست، وقت سفارت شینگن را از مسیر رسمی کشور مقصد یا کارگزار مجاز آن پیگیری کنید. آسان‌تر بودن دسترسی به وقت، نباید باعث انتخاب کشوری شود که با برنامه واقعی سفر شما ارتباط ندارد.
برای سفر به کشورهای شنگن چه مدارکی لازم است؟
مدارک باید هدف سفر، محل اقامت، توان پرداخت هزینه‌ها و قصد بازگشت شما را روشن کنند. چک‌لیست مدارک ویزای شنگن باید مطابق دستورالعمل کشور مقصد و وضعیت متقاضی آماده شود.
مدارک عمومی معمولاً شامل گذرنامه معتبر، فرم درخواست، عکس، بیمه و اسناد مربوط به برنامه سفر، محل اقامت و منابع مالی است. سفارت ممکن است مدارک تکمیلی نیز بخواهد.
چند نکته برای آماده‌سازی پرونده اهمیت دارد:
- منابع مالی: میزان تمکن مالی ویزای شینگن به مقصد، مدت سفر و شیوه تأمین هزینه‌ها بستگی دارد و برای همه متقاضیان یک عدد ثابت نیست.
- اقامت نزد میزبان: اطلاعات دعوتنامه ویزای شینگن باید با هویت میزبان، محل اقامت و هدف سفر هماهنگ باشد؛ دعوتنامه جایگزین سایر مدارک نیست.
- پوشش بیمه: بیمه مسافرتی شینگن باید شرایط لازم، از جمله پوشش هزینه‌های درمان اضطراری و بازگرداندن به کشور را داشته باشد.
- بودجه درخواست: هزینه ویزای شنگن را در کنار هزینه‌های احتمالی کارگزاری، بیمه، ترجمه و آماده‌سازی مدارک در نظر بگیرید.
قوانین اقامت و رفت‌وآمد در منطقه شنگن
قانون ۹۰ روز در ۱۸۰ روز چگونه محاسبه می‌شود؟
در اقامت کوتاه‌مدت، مجموع حضور در کشورهای شنگن معمولاً نباید از ۹۰ روز در هر بازه شناور ۱۸۰ روزه بیشتر شود. این سقف برای کل منطقه است، نه برای هر کشور به‌صورت جداگانه.
شناور بودن بازه یعنی برای هر روز اقامت، همان روز و ۱۷۹ روز قبل از آن بررسی می‌شوند. روز ورود و روز خروج نیز جزو روزهای اقامت هستند.
برای مثال، اگر در بازه مورد بررسی ۳۰ روز در فرانسه و ۲۰ روز در آلمان بوده‌اید، مجموع اقامت شما ۵۰ روز است. رفتن از آلمان به ایتالیا شمارش را از صفر شروع نمی‌کند و خروج کوتاه از شنگن نیز به‌تنهایی سهمیه تازه‌ای ایجاد نمی‌کند.
محاسبه قانون ۹۰/۱۸۰ شنگن باید همراه با بررسی اعتبار ویزا و مدت اقامت مجاز آن انجام شود. اگر ویزای شما فقط ۱۵ روز اقامت اجازه داده باشد، سقف عمومی ۹۰ روز مجوز ماندن بیشتر نیست.
آیا در مرزهای داخلی شنگن کنترل گذرنامه وجود دارد؟
کنترل معمول گذرنامه در مرزهای داخلی برداشته شده است، اما کشورهای عضو می‌توانند در شرایط مشخص، کنترل موقت برقرار کنند. بررسی هویت نیز ممکن است انجام شود؛ بنابراین هنگام جابه‌جایی میان کشورها، گذرنامه و مدارک معتبر سفر را همراه داشته باشید.
آیا داشتن ویزا ورود به شنگن را تضمین می‌کند؟
خیر. داشتن ویزا به‌تنهایی ورود را تضمین نمی‌کند. مأمور مرزی ممکن است مدارک مربوط به هدف سفر، محل اقامت، هزینه‌ها و برنامه خروج را بررسی کند. اطلاعات ارائه‌شده هنگام ورود باید با وضعیت واقعی سفر هماهنگ باشد.
آیا می‌توان ویزای شنگن را تمدید کرد؟
تمدید ویزای کوتاه‌مدت، روش معمول طولانی‌تر کردن تعطیلات نیست. شرایط تمدید ویزای شینگن به دلایل قابل اثبات مانند فورس‌ماژور، دلایل بشردوستانه یا دلایل شخصی جدی و بررسی مرجع صلاحیت‌دار بستگی دارد.
اگر چنین وضعیتی ایجاد شد، موضوع را پیش از پایان اقامت مجاز با مرجع مسئول کشور محل حضور پیگیری کنید. صرف ثبت درخواست را به معنی پذیرفته شدن تمدید ندانید.
آیا تغییر کشور درخواست، مشکل پرونده ردشده را برطرف می‌کند؟
تغییر کشور بدون برطرف کردن ایرادهای پرونده، راه‌حل تضمینی نیست. اگر درخواست شما رد شده است، اقدام بعدی باید با توجه به دلایل درج‌شده در نامه ریجکتی ویزای شینگن و برنامه واقعی سفر انتخاب شود.
ناهماهنگی مدارک، هدف نامشخص سفر یا توضیح ناکافی درباره منابع مالی، با انتخاب یک سفارت دیگر خودبه‌خود برطرف نمی‌شود.
سوالات متداول
1. شنگن چیست و آیا نام یک کشور است؟
شنگن نام یک کشور نیست؛ منطقه‌ای متشکل از ۲۹ کشور اروپایی است که کنترل معمول گذرنامه در مرزهای داخلی میان آن‌ها برداشته شده است. نام این منطقه از روستای شنگن در لوکزامبورگ گرفته شده است.
2. کشورهای عضو شینگن در سال ۲۰۲۶ چند کشور هستند؟
منطقه شنگن ۲۹ کشور دارد؛ ۲۵ کشور عضو اتحادیه اروپا و چهار کشور ایسلند، نروژ، سوئیس و لیختن‌اشتاین خارج از این اتحادیه هستند.
3. آیا انگلیس و ایرلند عضو شنگن هستند؟
خیر. بریتانیا و ایرلند عضو شنگن نیستند. برای سفر به این کشورها باید شرایط ویزا و ورود همان مقصد را بررسی کنید.
4. آیا سوئیس و نروژ جزو کشورهای شنگن هستند؟
بله. هر دو عضو شنگن هستند، اما در اتحادیه اروپا عضویت ندارند. سفر به آن‌ها با ویزای شنگن باید در محدوده اعتبار و شرایط ویزای صادرشده انجام شود.
5. آیا رومانی و بلغارستان عضو شنگن هستند؟
بله. عضویت این دو کشور با برداشته شدن کنترل مرزهای داخلی زمینی از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ کامل شد و هر دو در فهرست ۲۹ کشور شنگن قرار دارند.
6. آیا قبرس عضو شنگن است؟
قبرس در فهرست فعلی ۲۹ کشور شنگن قرار ندارد. بااین‌حال، برخی دارندگان ویزا یا مجوز اقامت معتبر شنگن ممکن است طبق مقررات ملی قبرس از دریافت ویزای جداگانه معاف باشند؛ شرایط مدرک و سفر باید بررسی شود.
7. آیا باید از کشور صادرکننده ویزا وارد شنگن شویم؟
الزام عمومی به یکسان بودن کشور صادرکننده و کشور اولین ورود وجود ندارد. درخواست باید طبق مقصد اصلی ثبت شود؛ اگر مقصد اصلی قابل تشخیص نباشد و مدت اقامت برابر باشد، کشور اولین ورود ملاک است.
آیا با تغییر کشور، ۹۰ روز اقامت دوباره شروع می‌شود؟
خیر. روزهای حضور در تمام کشورهای عضو با هم محاسبه می‌شوند. جابه‌جایی میان کشورهای شنگن یا خروج کوتاه از منطقه، شمارش اقامت را صفر نمی‌کند.
پیش از نهایی کردن سفر، عضویت مقصد در شنگن، مرجع درست درخواست ویزا، اعتبار و تعداد ورود و مجموع روزهای اقامت را بررسی کنید. برای بررسی هماهنگی مقصد و مدارک پرونده نیز می‌توانید از مشاوره اور ویزا استفاده کنید.